حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمسعود عمرانی، معاون آموزش، پژوهش و فرهنگی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهیدبهشتی و پژوهشگر دینی، در خصوص ظرفیت‌های فضای مجازی و هوش مصنوعی در انتقال پیام قرآن به جوانان، اظهار کرد: برای استفاده از ظرفیت فضای مجازی به منظور جذب جوانان به قرآن کریم، روش‌های متعددی وجود دارد که مؤثرترین آن‌ها شامل تولید محتوای جذاب، از جمله کلیپ‌های کوتاه و به‌کارگیری زبان هنر می‌شود که البته لازم است متخصصان امر به این امور مبادرت ورزند و از ورود افراد غیرمتخصص در حوزه قرآن و حدیث به‌طور جد جلوگیری شود.

وی افزود: فضای مجازی می‌تواند شکاف بین آموزش‌های سنتی و نسل امروز را پر کند؛ چراکه نسل جوان با ابزارها و زبان متفاوتی رشد می‌کند و اگر پیام قرآن با زبان و رسانه‌های مورد علاقه آنان ارائه نشود، ارتباطی برقرار نمی‌شود.

معاون آموزش، پژوهش و فرهنگی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید بهشتی در خصوص راهکارهای مؤثر استفاده از ظرفیت فضای مجازی در جذب نسل جوان، تصریح کرد: تولید محتوای کوتاه و جذاب، از جمله کلیپ‌های کوتاه، اینفوگرافیک و محتوای مناسب شبکه‌های اجتماعی، استفاده از زبان هنر، شامل ترجمه مفاهیم قرآنی به زبان هنر همراه با تصویرسازی، فیلم و تئاتر، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از جمله فضای مجازی و ابزارهای دیجیتال، برای ترویج مفاهیم قرآنی و ایجاد چالش و مسابقات جذاب، شامل برگزاری مسابقات و چالش‌های قرآنی، قطعاً می‌تواند انگیزه و مشارکت جوانان را افزایش دهد.

عمرانی با تأکید بر اینکه یکی از آفت‌های جدی در تولید محتوای دینی، دنباله‌روی صرف از ذائقه مخاطب و حرکت به سمت محتوای زرد است، بیان کرد: مرز میان جذابیت و زرد بودن، در اصالت و هدف است و از نشانه‌های محتوای زرد می‌توان به نداشتن نیازسنجی دقیق، پرداخت سطحی به مسائل، تولید انبوه آثار بی‌محتوا و استفاده از پوشش دینی برای جذب لایک و مخاطب اشاره کرد و لازم است برای حفظ اعتبار، یک فعال قرآنی به‌جای «ذائقه‌سازی» صرف، به‌دنبال ارتقای ذائقه مخاطب باشد؛ چراکه رعایت اخلاق، استناد به منابع معتبر، پرهیز از اعمال سلیقه شخصی و توجه به نیازهای واقعی روز جامعه از اصول اصلی است.

وی همچنین با اشاره به آسیب‌های ورود غیرمتخصصان به حوزه قرآن و حدیث، گفت: این ورود، یکی از جدی‌ترین آسیب‌های فضای مجازی است که می‌تواند به باور و شناخت دینی مخاطبان لطمه بزند و آسیب‌ها شامل انتشار فتواهای بدون علم، ارائه تفاسیر نادرست و سطحی، ایجاد شک و ابهام در اذهان و حتی سوق دادن برخی جوانان به سمت جریان‌های افراطی، از جمله این آسیب‌ها می‌شود.

این پژوهشگر دینی در ادامه درباره راهکار مقابله با ورود غیرمتخصصان به حوزه قرآن و حدیث، بیان کرد: در این باره، ارتقای سواد رسانه‌ای مخاطبان برای تشخیص محتوای معتبر از نامعتبر ضروری است تا افراد غیرمتخصص مجال کمتری برای ظهور پیدا کنند. همچنین، مراجعه به متخصصان واجد شرایط و نهادهای دینی معتبر باید ترویج شود.

عمرانی همچنین با اشاره به فرصت‌ها و تهدیدهای هوش مصنوعی، گفت: ورود هوش مصنوعی به تولید محتوای قرآنی، دو روی یک سکه است که فرصت‌هایی همچون دسترسی گسترده به اطلاعات، شخصی‌سازی آموزش، تعامل پویا و پاسخ‌گویی سریع به پرسش‌ها را دربردارد و البته مواردی همچون خطر جایگزینی یا تضعیف نقش استادان مجاز، ارائه تفاسیر غیرتخصصی و تقلیل‌یافته و مهم‌تر از همه، پدیده «توهم» (تولید اطلاعات نادرست با ظاهری معتبر) از تهدیدهای جدی آن است.

وی ادامه داد: قطعاً بدون نظارت و بررسی تخصصی نمی‌توان به ابزارهای هوش مصنوعی اعتماد کرد؛ چراکه با توجه به حساسیت فوق‌العاده متون قرآنی، هر محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی باید از سوی متخصصان علوم قرآنی و حدیث بازبینی و تأیید شود و البته برخی نهادهای دینی حتی فتوا به ممنوعیت استفاده از هوش مصنوعی برای تفسیر قرآن داده‌اند.

این کارشناس دینی در پایان اظهار کرد: در مجموع، فضای مجازی ظرفیت عظیمی برای تحول در ارتباط نسل جوان با قرآن دارد، اما بهره‌برداری صحیح از آن مستلزم رعایت اصول تخصصی، اخلاقی و نظارت دقیق است.